Arheolozi brži od „Turskog toka”

Trasa magistralnog gasovoda ugrožava devet lokaliteta na severu zemlje, te su stručnjaci u kratkom vremenu uradili zaštitna iskopavanja i došli do neverovatnih otkrića

Na prostoru severne Bačke i Banata od 1. oktobra traje svojevrsna arheološka moba tokom koje je na devet lokaliteta radilo 50 arheologa, saradnika naših najvećih kulturnih institucija, studenata i pomoćnika. Radilo se i pod svetlima reflektora i vikendom, kako bi se u kratkom roku od dva meseca završila zaštitna iskopavanja na trasi „Turskog toka”. Onog trenutka kada su se arheolozi sklonili s lokaliteta, u slojeve prošlih kultura postavljena su znamenja novog doba – velike cevi gasovoda „Turskog toka”.

„Trasa gasovoda od Bugarske do Mađarske granice, na teritoriji koja je u nadležnosti Međuopštinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture u Subotici, ugrožava devet arheoloških lokaliteta, i to četiri u opštini Kanjiža, dva u opštini Senta i tri u opštini Ada”, objašnjava dr Neda Mirković Marić, arheolog konzervator iz Međuopštinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, koja je rukovodila ovim obimnim zaštitnim arheološkim istraživanjima.

Arheolozi su dobili rok od dva meseca, na nekim lokalitetima i kraći, da obave zaštitna iskopavanja. Zbog toga je u pomoć pozvala kolege, te su tako na različitim lokalitetima iskopavanjima rukovodili dr Miroslav Kočić iz Beograda, dr Miroslav Marić iz Balkanološkog instituta SANU, dr Marko Janković iz Arheološke zbirke Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, prof. dr Perica Špehar sa Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, Neda Dimovski iz Gradskog muzeja u Subotici i Radovan Sremac, viši kustos arheolog iz Galerije naivne umetnosti „Ilijanum” Šid.

Ovi lokaliteti su sada mahom prvi put istraživani, a mapirani su i otkriveni tokom rada na projektu „Arheološka mapa severne Bačke”, koji se realizuje od 2017. godine, i došlo se i do nekih iznenađujućih otkrića.

Nalazi do kojih su došli, istražujući samo sonde u dužini od oko 300 metara i širine do šest metara, protežu se od neolita, bronzanog doba, antičkog doba i perioda Sarmata do ranog srednjeg veka. Jedno od onih koje predstavlja arheološku senzaciju jeste skrivnica ingota s lokaliteta 61 u Martonošu. Reč je o oksidu metala koji se struže i, razblažen vodom, koristi za premazivanje keramike.

„Za dvadeset godina bavljenja arheologijom do sada sam video tek deliće od nekoliko grama. Ovde smo na jednom mestu, u jami pravljenoj posebno za njih, pronašli nekoliko desetina kilograma i sada prvi put videli kako oni izgledaju u celini. Oni su mogli da se nabave samo iz centralne Srbije ili Karpata i namenjeni su trgovini ili su ovde čekali majstora da ih upotrebi”, objašnjava dr Miroslav Marić.

Arheolozi su sada prvi put mogli da vide da ovi ingoti imaju oblik kružne pogače s rupom u sredini i pretpostavlja se da su bili nanizani na uže ili štap. Na ovom lokalitetu nađena je i jama s velikim brojem životinjskih kostiju, pre svega glava koje su obrnuto položene, te se pretpostavlja da su bile deo nekog verskog obreda.

Na većini lokaliteta arheolozi su naišli i na iskopane rovove, a uz njih i rupe za drenažu, te se zaključuje da su od najranijih perioda ovim sistemom rovova odvodili višak vode.

Zanimljiv je i lokalitet Crkveno brdo kod Sente, u okviru koga su pronađeni ostaci crkve i nekropole iz srednjeg veka, a ovo je bio posebno bogat lokalitet, gde je pronađen veliki broj kuća, jama, rovova srednjovekovnog naselja. Preko puta ovog nalazišta, opet, naišli su na moćno naselje iz perioda antike s nalazima koji pripadaju materijalnoj kulturi Sarmata iz antičkog perioda.

Arheolozi su sondirali teren u širini i na pozicijama kuda će biti postavljene cevi gasovoda „Turski tok”, i ovi „prozori” u prošlost ukazali su i u kom pravcu treba da se rade neka buduća istraživanja kako bi se sklopila slika o naseljima koja su otkrivena.

Tragovi prošlih kultura na pojedinim mestima nalazili su se veoma blizu površinskog sloja, što je doprinosilo njihovom uništavanju, a čitanje vremenskog niza nije jednostavno jer se strukture prošlosti mestimično preklapaju. Arheolozi su sada zadovoljni bogatstvom nalaza, različitim stambenim strukturama koje su dokumentovali, ostacima ljudskih i životinjskih skeleta, keramikom i metalima i njihova obrada tek predstoji. „Tokom istraživanja uzimani su uzorci za različite vrste analiza, za apsolutno datovanje, paleobotaničke, antrakološke, geohemijske i druge, i njihove rezultate ćemo dobiti nakon završenih istraživanja na terenu”, kaže dr Neda Mirković Marić.

U planu je da po završetku ovih analiza bude urađena publikacija u kojoj će biti sabrani rezultati istraživanja, elaborati koji bi ove lokalitete uvrstili u nepokretno kulturno dobro, a Međuopštinski zavod za zaštitu spomenika kulture planira i izložbu.

 

Politika



KOMENTARI

  1. ludilo kaže:

    more turci ne orite drumove

  2. Istina... kaže:

    „Kuda Mi prođemo ne ostaje ništa tuđe!“

  3. Croat kaže:

    Na lokalitetu u Subotici nasli su ostatke homosuboticusa, vrsta izumrla prije dvadesetak godina. Kazu da je tu vrstu karakteristcalo blaga narav, odrzavanje cistoce, postovanje zakona i komsija.

  4. Kapetan na belu ladju kaže:

    Ja sam razocaran ovim nalazima. Nigde nema ostataka jedrenjaka i galija na kojima su Srbi plovili po Panonskom moru.

  5. Andris kaže:

    Trasa „Turskog toka“ je prvobitno planirana prema Bačkom Bregu. Do promene toka sam se nadao da će arheolozi možda istražiti istočno područje Bezdana i naići na tragove Hajsentlerinca (Hájszentlőrinc), nekadašnjeg grada Bodroške županije koji je pored Bodroga i Bača pred Mohačke bitke i dolaska Turaka, predstavljao centar verskog i duhovnog života ovog kraja. I dalje se nadam u tomr, nikad se ne zna kada će se profesionalni arheolozi angažovati i na tom području u tolikoj meri. Verujem da bi otkrili fantastične stvari.

  6. zozon kaže:

    Ovo je komedija baš sad počeše ova iskopavanja. Koliko su para za ove radove dobili od Amera i njihovih satrapa a sve u cilju da se zaustavi tok. Ljudi ne budite naivni.

OSTAVITE KOMENTAR